مانای ژیان و مەرگ

پوختەی کتێبی مانای ژیان و مەرگ

مانای ژیان و مەرگی مایکێڵ هاسکێڵێر لەو پرسیارانەوە دەست پێ دەکات کە زۆرجار لە پشت کار و خەریکیی ڕۆژانەدا دەمێننەوە: بۆچی دەژین، ژیان چ مانایەکی هەیە و زانینی ئەوەی دەمرین چۆن شێوازی ژیانمان دەگۆڕێت؟ ئەم کتێبە بە وەرگێڕانی شۆڕش فەرامەرزی، گفتوگۆیەک لەگەڵ دە بیرمەندی کلاسیک دەکاتە دەروازەی بیرکردنەوە. مەبەست دۆزینەوەی وەڵامێکی ئامادە بۆ هەمووان نییە؛ بەڵکوو ناسینی ئەو ڕێگایانەیە کە مرۆڤ لە ڕێگەیانەوە بە ژیانی خۆی مانا دەبەخشێت.

پرسیاری ڕوون و وەڵامی ڕازی‌کەر

لە پێشەکیی کتێبدا، نووسەر جیاوازیی نێوان وەڵامێک کە دەکرێت بگوترێت و وەڵامێک کە بەڕاستی پرسیارەکەمان ڕوون دەکاتەوە، دەخاتە بەر باس. نموونەی ژمارەی چل و دوو لە بەرهەمی دۆگلاس ئادامز ئەو پرسیارە دەورووژێنێت کە ئایا خۆمان دەزانین چی دەپرسین. لەم شوێنەوە خوێنەر تێدەگات کە فەلسەفە تەنیا کۆکردنەوەی وەڵام نییە؛ وردکردنەوەی پرسیار و ناسینی ئەو چاوەڕوانییەشە کە لە وەڵامەکەمان هەیە. ئەم دەستپێکە گفتوگۆکە لە وشە گەورەکانەوە نزیک دەکاتەوە لە ئەزموونی ئاسایی.

دە دەنگ، نەک یەک فەرمان

کتێب ڕێگە بە خوێنەر دەدات لەگەڵ شوپێنهاوێر، کیێرکێگۆر، مێلڤیل، دۆستۆیێڤسکی، تۆڵستۆی، نیچە، ویلیام جەیمز، پڕۆست، ویتگێنشتاین و کامۆدا بیر بکاتەوە. ئەو ناوانە هەموویان یەک شێوازی نووسین یان یەک وەڵام پێشکەش ناکەن. ئامادەبوونی نووسەرانی ئەدەب لە پاڵ فەیلەسووفان نیشان دەدات کە پرسی مانا بە یەک بوار سنووردار نابێت. چیرۆک، ئەزموونی ناوخۆ و دەربڕینی ئەدەبی دەتوانن ئەوە ڕوون بکەنەوە کە ڕاڤەی چەمکی بە تەنیا ناتوانێت بە هەمان شێوە بیخاتە ڕوو.

بەشێکی سەرنجڕاکێش لە کتێب

وشەکان گرنگن
و ناکرێت بەتەواوی ئەندێشەیان لێ جیا بکرێتەوە.
ئەوان تەنیا مانا ناخەنە ڕوو،
بەڵکوو دەشیخوڵقێنن.

مەرگ و چۆنیەتیی ژیان

لە پێشەکیدا، پرسەکانی کۆتایی ژیان و بەردەوامبوون بە یەکەوە بەستراون. نووسەر بە پرسیاری هەمیشەیی‌بوون و سنوورداربوونی تەمەن خوێنەر بانگهێشت دەکات هەڵسەنگاندنی خۆی بپشکنێت: ئایا هەر بەردەوامبوونێک بەخۆی مانادارە؟ ئەگەر ژیان کۆتایی هەبێت، ئەو سنوورە چۆن بەها بە هەڵبژاردەکانمان دەدات؟ کتێب ئەم بابەتانە وەک پرسی فکری دەخاتە ڕوو، نەک وەک ڕێنمایی پزیشکی یان بەڵێنی چارەسەری دڵتەنگی. ئەو جیاوازییە بۆ چاوەڕوانییەکی دروست لە خوێندنەوە گرنگە.

فەلسەفە و ئەدەب لە یەک گفتوگۆدا

یەکێک لە جوانترین خاڵەکانی تێڕوانینی نووسەر، گرنگیدان بە وشەکانە. وشە تەنیا گواستنەوەی زانیاری ناکات؛ وێنە و چیرۆکیش لە مێشکدا دروست دەکات و شێوازی تێگەیشتنمان لە ژیان دەگۆڕێت. بەم هۆیە، شێوازی دەربڕین لە ناوەڕۆکی بیرکردنەوە جیا ناکرێتەوە. خوێنەر دەتوانێت لەگەڵ ئەم باسەدا بیر لەو دەقانە بکاتەوە کە کاریگەرییان لەسەری هەبووە، نەک تەنیا لەبەر ئەوەی زانیارییەکیان داوە، بەڵکوو چونکە ڕێگەیەکی نوێیان بۆ بینینی ئەزموونێک کردووەتەوە.

خوێندنەوە بە بێ پەلە

نووسەر لە پێشەکییەکەیدا شێوازی کارەکە وەک هەوڵی تێگەیشتن و دۆزینەوە دەناسێنێت، نەک دادگایی‌کردنی هەموو بیرمەندان. ئەم هەڵوێستە خوێنەر هان دەدات پێش پەسەندکردن یان ڕەتکردنەوە، گوێ لە شێوازی پرسیارکردنی هەر یەک بگرێت. دەکرێت لە خوێندنەوەدا تێبینی بنووسرێت، پرسیارێک هەڵبگیرێت و دوای ماوەیەک دووبارە بگەڕێینەوە بۆی. بەهای کتێب لەوەدا نییە کە کۆتایی بە گفتوگۆی مانا بهێنێت، بەڵکوو لەوەدایە گفتوگۆکە ئاگادارانەتر و فراوانتر بکات.

بانگهێشتێک بۆ خوێنەری پرسیارکەر

ئەم بەرهەمە بۆ خوێنەری پێگەیشتوو و حەزداران بە فەلسەفە و ئەدەبی فکری گونجاوە. بۆ کۆڕەکانی خوێندنەوەش دەتوانێت بنەمای گفتوگۆیەک بێت کە تێیدا جیاوازیی بۆچوون ڕێزی لێ دەگیرێت. پێویست نییە هەموو پرسیارەکانت پێشتر ڕێکخستبێت؛ حەزکردن بە تێگەیشتن بەسە بۆ دەستپێکردن. ئەگەر دەتەوێت لە مانای ئەو ژیانەی دەیژیت ورد بیتەوە، مانای ژیان و مەرگ بە هێواشی بخوێنەوە و بوار بە پرسیارەکانی بدە لەگەڵت بمێننەوە.

بۆ خوێندنەوەی زیاتر لە بابەتە نزیکەکان، دەتوانیت کتێبی لێواری تیغ و کتێبی دیوانی هێمن موکریانی ببینیت.