جوانی زمانی کوردی چەند وردە بابەتێک

پوختەی کتێبی جوانی زمانی کوردی

جوانی زمانی کوردی چەند وردە بابەتێکی شوکور مستەفا خوێنەر بەرەو پرسیارێک دەبات کە لە ژیانی ڕۆژانەدا زۆرجار بە سادەیی تێیدەپەڕین: کاتێک دەڵێین شتێک جوانە، مەبەستمان چییە؟ لە دەقی بەردەستدا، نووسەر ئەم حوکمە ئاشنایە دەکاتە دەستپێکی گفتوگۆیەک دەربارەی جوانی، هونەر و چێژ. لێرەدا تەنیا ستایشکردنی زمان نییە؛ هەوڵێکە بۆ وردبوونەوە لە شێوازی هەستکردن و ئەو پێوەرانەی بەهۆیانەوە بەهای شتەکان دیاری دەکەین.

جوانی لە شتەکەدایە یان لە بینەردا؟

یەکێک لە گرێکانی باسەکە پەیوەندیی نێوان خودی شت و کەسی هەستپێکەرە. ئایا جوانی تایبەتمەندییەکی سەربەخۆی شتەکانە، یان ئەنجامی هەست و تێڕوانینی ئێمەیە؟ نووسەر بە تێڕوانینە جیاوازەکاندا دەڕوات و لە دابڕینی تەواوی ئەو دوو لایەنە ڕازی نابێت. ئەم پرسیارە بۆ خوێنەر ئاشنایە، چونکە دەکرێت ئەو دەق یان وێنەیەی یەکێک پێی سەرسامە، لە کەسێکی تردا هەمان هەست دروست نەکات. ئەو جیاوازییە خۆی دەبێتە بابەتی بیرکردنەوە.

چێژی تاک و پێوەری هاوبەش

دەقەکە لە نێوان هەڵبژاردەی تاکەکەسی و ئەو پێوەرانەی لە کۆمەڵگادا پەسەند دەکرێن، پەیوەندی دەبینێت. ئەگەر هەموو شتێک تەنیا بە حەزی تاک دیاری بکرێت، چۆن دەتوانین لە بەهای بەرهەمێکی هونەری گفتوگۆ بکەین؟ لە لایەکی تریشەوە، پەسەندی زۆرینە بە تەنیا هەموو جیاوازییەکانی جوانی ڕوون ناکاتەوە. خوێنەر لەم باسانەدا فێر دەبێت پرسیار لە هۆکاری حوکمەکەی بکات و نێوان حەزکردن، ناسین و هەڵسەنگاندن جیاوازی دابنێت.

بەشێکی سەرنجڕاکێش لە کتێب

ڕاستیت دەوێ جوانی
نە خۆدەروونییەکی ڕووتە
و نە نیهادییەکی ڕووتە،
بگرە هەردووکیەتی.

هونەر و گواستنەوەی هەست

نووسەر لە باسکردنی هونەردا ئاماژە بە تێڕوانینی تۆڵستۆی دەکات و ڕۆڵی گواستنەوەی هەست دەخاتە بەر باس. بەڵام گفتوگۆکە لەوێ ناوەستێت؛ ئەوەش دەپرسێت کە ئایا هەر بەرهەمێکی کاریگەر یان خۆشەویستی زۆرینە بە هەمان پێوانە جوانە. ئەم جیاکردنەوەیە بۆ خوێنەرێکی ئەدەب و هونەر بەسوودە: دەکرێت بەرهەمێک هەست بجووڵێنێت، بەڵام هێشتا پرسیار لە شێوە، ڕێکخستن و چۆنیەتیی دەربڕینەکەی بکرێت. بەو شێوەیە، هەست و ڕەخنە دەتوانن هاوڕێی یەک بن.

یەکگرتوویی و هاوئاهەنگی

لە باسەکانی دەقەکەدا، پەیوەندیی نێوان بەشەکان گرنگی هەیە. ڕەنگ، ڕووناکی، ڕێژە و ئاواز نموونەی ئەو توخمانەن کە بە شێوەی یەکسان کار ناکەن، بەڵکوو لە پێکەوەهاتنیاندا ئەزموونێکی تایبەت دروست دەبێت. ئەم تێڕوانینە دەتوانێت خوێنەر هان بدات لە بەرهەمێکی هونەریدا تەنیا یەک وردەکاری نەبینێت، بەڵکوو بپرسێت ئەو وردەکارییە چۆن لەگەڵ کۆی بەرهەمەکە پەیوەندی هەیە. لەو ڕووەوە، سەیرکردن دەبێتە کردەیەکی چاڵاک و هۆشیارانە، نەک تەنیا وەرگرتنی هەستێکی خێرا.

چاوەڕوانیی دروست لە ناوەڕۆک

بە پێی ئەو دەقەی بۆ ناساندنی ئەم چاپە بەردەستە، باسەکە ڕەهەندێکی فەلسەفی و ڕەخنەیی هەیە. بۆیە نابێت تەنیا لە ناونیشانەکەوە چاوەڕوانی وانەی ڕێزمان، ڕاهێنانی نووسین یان فەرهەنگی وشە لێ بکرێت. ئەوەی لەم بەشەدا دەبینرێت، لێکدانەوەی چەمکی جوانی و پەیوەندیی بە هەست و حوکمە. ئەم جیاوازییە یارمەتیی خوێنەر دەدات بە چاوەڕوانییەکی ڕوون بەرەو کتێب بڕوات و بوارێکی تر لە نووسینی کوردی بناسێت.

بۆ خوێنەرانی ئەدەب و هونەر

ئەم بەرهەمە بۆ خوێنەری پێگەیشتوو، قوتابیی ئەدەب و ئەوانەی حەز بە ڕەخنە و فەلسەفەی هونەر دەکەن، دەرفەتێکی گفتوگۆیە. دەکرێت لە کۆڕێکی خوێندنەوەدا نموونەیەکی هونەری هەڵبژێردرێت و پرسیارەکانی دەق لەسەری تاقی بکرێنەوە، بێ ئەوەی پێویست بێت هەمووان بگەنە یەک حوکم. ئەگەر حەز دەکەیت لە دوای دەربڕینی «ئەمە جوانە» هەنگاوێکی تر بنێیت و هۆکارەکان بپشکنیت، ئەم کتێبە دەتوانێت هاوڕێی ئەو خوێندنەوە وردە بێت. لە گفتوگۆی هاوبەشدا، بەجێی یەکسانکردنی هەموو چێژەکان، دەکرێت هۆکاری جیاوازییەکان بپشکنرێت. ئەمە ڕاهێنانێکە لە گوێگرتن و ڕوونکردنەوەی هەڵوێست، بەبێ ئەوەی هەست و ئەزموونی کەسێکی تر بە سادەیی ڕەت بکرێتەوە.

بۆ خوێندنەوەی زیاتر لە بابەتە نزیکەکان، دەتوانیت ‌وشەی زمانی کوردی و کتێبی دیوانی هێمن موکریانی ببینیت.