گهڕانهوهی کاڵا بۆ ماوه ی 7 ڕۆژ.
24 کاتژمێر پشتیوانی
زامنی ڕەسەنایەتی کاڵا
گواستنەوەی خێرا
پارەدانی سەرهێڵی پارێزراوپوختەی کتێبی پانتۆڵی پشیلە
پانتۆڵی پشیلە کۆمەڵێک لە یازدە شیعری کوردیی منداڵانەی جەبار شافعی زادەیە کە بە وێنە ڕەنگینەکانی خەلیل ڕەحیم پوور خەیاڵی منداڵ دەجووڵێنێت. لەم کتێبەدا شتە ئاساییەکانی ژیانی ڕۆژانە وەک پانتۆڵ، پێڵاو، پەنجەرە، چرای ژوور و گەڵای وەرزەکان ناگهان دەبنە کارەکتەر و ڕێگای گەشت. ڕیتم و پێکەنینی دەقەکان منداڵ هان دەدەن بە دەنگی بەرز بخوێنێتەوە و لەگەڵ هەر وێنەیەک چیرۆکی خۆی دروست بکات.
شیعری ناونیشان، «پانتۆڵی پشیلە»، بە وێنەیەکی زۆر خۆش دەست پێ دەکات: پشیلەیەک پانتۆڵێکی گەورە لەبەر دەکات و منداڵ بە سەرسوڕمانەوە سەیری دەکات. کێ بزانێت ئەو پانتۆڵە بۆ کوێی دەبات؟ ئەم پرسیارەی سادە دەرگای خەیاڵ دەکاتەوە. منداڵ فێر دەبێت لە شتێکی بچووک و پێکەنیناویش بتوانێت ڕووداو، پرسیار و وەڵامی تایبەتی خۆی دروست بکات.
لە شیعرەکانی دیکەدا لامپێکی مانگئاسا تاریکیی ژوور ڕووناک دەکات، ماسییەکان لەگەڵ باران و پەنجەرە سەفەر دەکەن و قژی درێژ دەبێتە هێلانەی باڵندەکان. مێروولەیەک خۆی لە وەرزش تاقی دەکاتەوە و پەپوولە و گەڵاڕێزان ڕەنگی وەرزەکان دەهێننە ناو لاپەڕە. هەر بابەتێک بە ئازادی نێوان ڕاستی و خەیاڵ دەجووڵێت و سەرنجی منداڵ تا کۆتایی ڕادەگرێت.
وێنەکان تەنها ڕازاندنەوەی دەق نین؛ بەشێکن لە مانا و یاریی کتێب. زۆرجار وردەکارییەک لە وێنەدا هەیە کە لە شیعرەکەدا بە ڕاستەوخۆ نەگوتراوە. دایکوباوک یان مامۆستا دەتوانێت لە منداڵ بپرسێت چی دەبینێت، کارەکتەرەکە چی هەست دەکات و دوای ئەو لاپەڕەیە چی ڕوو دەدات. ئەم گفتوگۆیە توانای سەرنجدان، دەربڕین و دروستکردنی ڕستە بە کوردی بەهێز دەکات.
قافیە و دووبارەبوونەوەی وشەکان یارمەتیی لەبەرکردن و ناسینی دەنگەکانی زمانی کوردی دەدەن. منداڵ دەتوانێت بە جووڵە، دەنگسازی و وێنەکێشان بەشداری بکات، یان دوای هەر شیعرێک دێڕێکی نوێ زیاد بکات. بۆیە پانتۆڵی پشیلە بۆ خوێندنەوەی پێش خەو هەرگیز تەنها نییە؛ لە باخچەی ساوایان و پۆلی سەرەتاییش دەتوانێت ببێتە بنەمای یاری و چالاکیی هونەری.
جوانی و سوودی خوێندنەوەی ئەم کتێبە
ئەگەر منداڵەکەت حەزی لە ئاژەڵ، ڕەنگ، پێکەنین و پرسیاری «ئەگەر وابێت چی؟» هەیە، ئەم کتێبە زۆر بە دڵی دەبێت. پانتۆڵی پشیلە پیشان دەدات خەیاڵ پێویستی بە شتی گران یان شوێنی دوور نییە؛ هەر پێڵاوێک، هەر پەنجەرەیەک و هەر گیانلەبەرێکی بچووک دەتوانێت سەرەتای گەشتێکی نوێ بێت و خۆشەویستیی منداڵ بۆ شیعری کوردی زیاد بکات.
زمانی ڕوون و ڕێکخستنی وێنەدار لە پانتۆڵی پشیلە یارمەتیی منداڵ دەدات پەیوەندیی نێوان وشە و دیمەن بە خێرایی تێ بگات. خوێنەری تازەکار دەتوانێت بە سەیرکردنی وێنەکان واتای وشەی نەناسراو هەڵبهێنێت و بە یارمەتیی گەورەکان ڕووداوەکان بە ڕیز بگێڕێتەوە. ئەم شێوازە هەم چێژی خوێندنەوە دەپارێزێت و هەم بە شێوەیەکی سروشتی بنەمای تێگەیشتن لە دەق بەهێز دەکات.
کتێبەکە دەتوانرێت لە ماڵ، کتێبخانە یان پۆلدا بەکاربهێنرێت. پرسیاری سادە وەک «تۆ لە شوێنی ئەم کارەکتەرەدا چی دەکەیت؟» منداڵ هان دەدات هۆکار بۆ وەڵامەکەی بهێنێتەوە. وێنەکێشان، نمایشکردنی دیمەنێک یان هەڵبژاردنی وشە نوێکانیش خوێندنەوە دەکاتە یارییەکی فێرکاری. بۆیە پانتۆڵی پشیلە دیارییەکی گونجاوە بۆ خێزانێک کە زمانی کوردی و خەیاڵی منداڵ بە یەکەوە پەرە پێ دەدات.
پوختەی کتێبی پانتۆڵی پشیلە
کتێبی پانتۆڵی پشیلە کۆمەڵە شیعرێکی کورت و وێنەدارە بۆ منداڵان، کە جەبار شافعیزادە هۆنیویەتییەوە و خەلیل ڕەحیمپوور وێنەکانی کێشاون. ئەم کتێبە لەلایەن چاپەمەنیی ڕێگاوە بڵاو کراوەتەوە. کتێبەکە چیرۆکێکی یەکگرتووی درێژ نییە، بەڵکوو لە یازدە شیعری سەربەخۆ پێک هاتووە. هەر شیعرێک بە زمانێکی سادە، خۆش و مۆسیقادار باس لە بەشێک لە ژیان، یاری، خەون و خەیاڵی منداڵان دەکات.
لە شیعرەکانی ئەم کتێبەدا، ئاژەڵەکان و دیاردەکانی سروشت وەک کارەکتەری زیندوو دەردەکەون. مێروولەیەک بە بینینی بەفر دڵخۆش دەبێت و ئارەزووی خلیسکانێ دەکات. مشک و پشیلە دەبنە بەشێک لە یاری و ڕووداوە پێکەنیناوییەکان و پشیلەیەکیش پانتۆڵێکی گەورە و سوور لەبەر دەکات. شاعیر بە زیندووکردنەوەی ئاژەڵ و شتە ئاساییەکان، جیهانێکی خەیاڵی و سەرنجڕاکێش بۆ منداڵ دروست دەکات.
بەشێک لە شیعرەکان تایبەتمەندیی فێرکارییان هەیە، بەڵام فێرکردنەکەیان ڕاستەوخۆ و وشک نییە. لە یەکێک لە شیعرەکاندا، ژماردنی ژمارەکان لە ناو یاریی نێوان پشیلە و مشکدا فێر دەکرێت. لە شیعری «وەرزەکان»دا، بەهار بە گوڵ و سەوزایی، هاوین بە گەرما، پاییز بە وەرینی گەڵا و زستان بە بەفر و پیاوەبەفرییەکەی ناسێنراون. پەلکەزێڕینەش دەبێتە هۆی ئەوەی منداڵ لەگەڵ ڕەنگە جیاوازەکان و جوانیی سروشت ئاشنا بێت.
هەندێک لە شیعرەکان بە هەست و ئەزموونە ڕۆژانەکانی منداڵ نزیکن. منداڵێک لە تاریکیی شەو دەترسێت، بەڵام مانگ وەک لامپێکی ڕووناک لە تەنیشت پەنجەرەکەی خۆی دەبینێت و ئارام دەبێتەوە. لە شیعرێکی دیکەدا، کۆبوونەوەی مێش لە دەوری خواردن گرنگیی پاکوخاوێنی و پاراستنی خۆراک بە منداڵ یاد دەخاتەوە. بەم شێوەیە، شاعیر بابەتە پەروەردەییەکان بە زمانێکی خۆش و منداڵانە دەخاتە ناو شیعرەکان.
پێلاوی نوێ، قژی درێژ، هێلانەی باڵندەکان، ماسییە سوورەکان، مانگ و پەلکەزێڕینە هەموویان لە خەیاڵی شاعیردا مانایەکی تازە و فانتازی وەردەگرن. قژی درێژی کچێک دەکرێت ببێتە هێلانەیەکی ئارام بۆ باڵندەکان و ماسییەکانیش لە نێوان ئاو، باران و ئاسماندا گەشت بکەن. ئەم وێنا خەیاڵییانە یارمەتیی منداڵ دەدەن سنووری نێوان ڕاستی و خەیاڵ بشکێنێت و بە شتە ئاساییەکانی دەوروبەری بە چاوێکی نوێ بنێڕێت.
شیعری سەرەکیی کتێب، واتە «پانتۆڵی پشیلە»، یەکێکە لە خۆشترین و پێکەنیناویترین بەشەکانی. لەم شیعرەدا پشیلەیەک پانتۆڵێکی گەورە و سوور لەبەر دەکات و دیمەنە نامۆ و خۆشەکەی سەرسامی و پێکەنینی منداڵ دروست دەکات. ئەم ڕووداوە سادەیە ڕۆحی گشتیی کتێبەکە پیشان دەدات؛ جیهانێک کە تێیدا هەر شتێکی ئاسایی دەتوانێت ببێتە سەرچاوەی یاری، پێکەنین و خەیاڵ.
بە گشتی، «پانتۆڵی پشیلە» کتێبێکی شاد، فێرکاری و خەیاڵئامێزە. منداڵ لە ڕێگەی شیعرەکانییەوە لەگەڵ زمانی کوردی، سروشت، ئاژەڵان، ژمارەکان، ڕەنگەکان و هەستە ڕۆژانەکان ئاشنا دەبێت. وێنە ڕەنگاوڕەنگەکانی کتێبەکەش ناوەڕۆکی شیعرەکان تەواو دەکەن و وای لێ دەکەن بۆ خوێندنەوەی هاوبەشی دایک و باوک و منداڵ، چیرۆکگێڕانەوە و بەکارهێنان لە باخچەی ساوایان گونجاو بێت.
وردەکاری کتێبی پانتۆڵی پشیلە
- ناونیشان: پانتۆڵی پشیلە
- هۆنەر: جەبار شافعی زادە
- وێنەکێش: خەلیل ڕەحیم پوور
- بابەت: شیعری منداڵان
- چاپەمەنیی: چاپەمەنیی ڕێگا
- قەبارە: گەورە
- جۆری بەرگ: نەرم
- جۆری کاغەز: سپی ڕەنگی
- ژمارەی چاپ: یەکەم، ١٤٠٢
بۆ بینینی بەرهەمە هاوشێوەکان، سەیری کتێبەکانی منداڵان و کتێبە شیعرییەکان بکە.
پێداچوونەوەکان
هێشتا هیچ پێداچوونەوەیەک نەکراوە.