گهڕانهوهی کاڵا بۆ ماوه ی 7 ڕۆژ.
24 کاتژمێر پشتیوانی
زامنی ڕەسەنایەتی کاڵا
گواستنەوەی خێرا
پارەدانی سەرهێڵی پارێزراوبنچینەکانی کورد و چەند وتارێکی کوردناسی
ئەم کتێبە کۆمەڵێک لێکۆڵینەوەی ڤلادیمێر مینۆرسکی لەسەر مێژوو و کوردناسییە کە نەجاتی عەبدوڵڵا وەریگێڕاوە. مینۆرسکی لەو ڕۆژهەڵاتناسانەیە کە بەشێکی گرنگی کارە زانستییەکانی بۆ مێژوو، شار و شارۆچکە، هۆز و ئایینزاکانی کورد تەرخان کردووە. بەرهەمەکە خوێنەری کورد لەگەڵ وتارێکی بنەڕەتی لەسەر سەرهەڵدان و وەدیارکەوتنی کورد و هەروەها نووسینە ئینسیکلۆپیدیاییەکانی نووسەر ئاشنا دەکات.
مینۆرسکی و کوردناسی
مینۆرسکی پێش ئەوەی بە تەواوی بۆ توێژینەوە تەرخان بێت، لە کۆتایی قۆناغی ئیمپراتۆریای ڕووسیا کاری سیاسی کردووە. دوای جەنگی یەکەمی جیهانی زیاتر ڕووی لە ڕۆژهەڵاتناسی و ئێرانناسی کرد و لە بواری کوردناسی بەرهەمی فراوانی نووسی. شێوازی کارەکەی بە بەڵگە، سەرچاوە و بەراوردی مێژوویی پشت دەبەستێت، بۆیە نووسینەکانی دوای چەندین دەیە هێشتا سەرچاوەی گفتوگۆن.
بەشی یەکەم: بنچینەکانی کورد
بەشی یەکەم وتاری بنچینەکانی کوردە کە مینۆرسکی ساڵی 1938 لە کۆنگرەی نێودەوڵەتیی ڕۆژهەڵاتناسان لە برۆکسێل پێشکەشی کردووە. وەرگێڕ ئەم دەقەی ڕاستەوخۆ لە فەڕەنسییەوە گواستووەتەوە. وتارەکە بیر و بۆچوونی نووسەر لەسەر پەیدابوون و ناسینی کورد لە ڕوانگەی مێژوویی دەخاتە بەر خوێنەر و دەرفەتی هەڵسەنگاندنی ڕێبازی دەدات.
بەشی دووەم: وتارەکان
بەشی دووەم زۆربەی ئەو وتار و لێکۆڵینەوە زانستییانە لەخۆ دەگرێت کە مینۆرسکی بۆ چاپە سەرەتاییەکانی ئینسیکلۆپیدیای ئیسلام نووسیویەتی. ئەم دەقانە باس لە شار، شارۆچکە، هۆز و ئایینزا کوردییەکان دەکەن. چونکە لە چاپە نوێیەکاندا هەندێکیان سڕاوەتەوە یان کورت کراوەتەوە، گواستنەوەی چاپی کۆن بۆ کوردی بایەخی سەرچاوەیی هەیە.
شار و ناوچەی کوردستان
وتارەکان تەنیا مێژووی گشتی ناگێڕنەوە؛ سەرنج بە شوێن و پێکهاتە ناوچەییەکان دەدەن. ناوی شار و شارۆچکە، هۆز و دەسەڵاتە ناوچەییەکان لە چوارچێوەی مێژوویی خۆیاندا دەخوێنرێنەوە. ئەم ڕێبازە بۆ ئەو خوێنەرەی دەیەوێت پەیوەندیی نێوان جوگرافیا، دەسەڵات و ناسنامە تێبگات بەسوودە و دەکرێت لەگەڵ سەرچاوەکانی تری کوردی بەراورد بکرێت.
ئایینزا و کۆمەڵگە
بەشێکی کارەکانی مینۆرسکی سەرنج دەخاتە سەر ئایینزا و کۆمەڵە دینییەکانی ناوچە کوردییەکان. ئەم بابەتانە لە مێژووی سیاسی و کۆمەڵایەتی جیاناکرێنەوە، چونکە پەیوەندیی نێوان ناوچە، هۆز، باوەڕ و دەسەڵات زۆرجار ئاراستەی ڕووداوەکان گۆڕیوە. خوێندنەوەی ورد یارمەتی دەدات خوێنەر جیاوازیی نێوان وەسفی سەرچاوە و هەڵسەنگاندنی نووسەر ببینێت.
ڕێبازی وەرگێڕ
نەجاتی عەبدوڵڵا ئاماژە دەکات پەراوێزەکانی نووسەر و وەرگێڕ لە یەکتر جیا کراونەتەوە. ئەو پەراوێزانەی تایبەت بە وەرگێڕن لە ناو کەوانە و بە نیشانەی وەرگێڕ هاتوون. ئەم ڕوونکردنەوەیە بۆ کاری ئەکادیمی گرنگە، چون خوێنەر دەزانێت کام تێبینی بە دەقی سەرەکی پەیوەندیدارە و کامەیان بۆ ڕوونکردنەوەی وەرگێڕ زیاد کراوە.
بۆ کێ بەسوودە؟
کتێب بۆ خوێندکار و توێژەرانی مێژوو، کوردناسی، ڕۆژهەڵاتناسی و ناسنامەی ناوچەیی سەرچاوەیەکی گرنگە. باشە دەقەکان بە ڕەخنە و لەگەڵ شەڕەفنامە و توێژینەوە نوێترەکان بخوێندرێنەوە. بایەخی کتێب لەوەدایە کۆمەڵێک نووسینی پراکەندە و دەستکەمبوو بە کوردی دەخاتە بەردەست و هانی خوێنەر دەدات لەسەر هەر بابەتێک توێژینەوەی زیاتر بکات.
خوێندنەوەی ڕەخنەیی
چونکە وتارەکان لە کات و بارودۆخی مێژوویی جیاوازدا نووسراون، پێویستە خوێنەر بەروار، سەرچاوە و زمانەکەیان لەبەرچاو بگرێت. بەراوردکردنی ناوی شوێن و هۆزەکان لەگەڵ توێژینەوە نوێترەکان دەکرێت گۆڕانی زانیاری و ڕوانگە پیشان بدات. هەروەها تێبینی و پەراوێزەکان دەکرێت وەک نەخشەیەک بۆ دۆزینەوەی سەرچاوە سەرەکییەکان بەکاربهێنرێن. ئەم شێوازە بایەخی بەڵگەنامەیی کتێب دەپارێزێت و هەمان کات سنووری هەر دەقێکی کۆنیش ڕوون دەکاتەوە.
ئەم کتێبەی بەردەستتان
بریتییە لە دوو بەشی سەرەکی
بەشی یەکەم بریتییە لە وتاری بنچینەکانی کورد
بەشی دووەم بریتییە لە وتار و لێکۆڵینەوە زانستییەکان
کتێبە پەیوەندیدارەکان
سیاحەتنامەی ئەولیا چەلەبی دەتوانن خوێندنەوەی بابەتەکە فراوانتر بکەن.
پێداچوونەوەکان
هێشتا هیچ پێداچوونەوەیەک نەکراوە.