کتێبی موبی دیک

پوختەی کتێبی موبی دیک

کتێبی موبی دیک یەکێکە لە بەرهەمە ناسراوەکانی هێرمان مێلویل و ئەم چاپە بە وەرگێڕانی شیما ئیبراهیمی لە چوارچێوەی پرۆژەی چاپەمەنیی ڕێگا بۆ گەنجان ئامادە کراوە. ئیسماعیل، گێڕەری چیرۆک، کاتێ لە ژیانی ڕۆژانە بێتاقەت دەبێت ڕوو لە دەریا دەکات. ئەو لە گەشتەکەیدا لەگەڵ کیکویگ ئاشنا دەبێت و پاشان هەردووکیان سوار کەشتیی پیکواد دەبن. بەڵام ئەم گەشتە تەنیا ڕاوکردنی نەهەنگ نییە؛ کاپتن ئەهەب ئامانجێکی تایبەت و مەترسیداری هەیە: دۆزینەوەی نەهەنگە سپییەکە، موبی دیک.

چیرۆک و کەسایەتییەکانی موبی دیک

کاپتن ئەهەب لە ڕابردوودا لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ موبی دیک زیانی گەورەی بینیوە و ئێستا بیرۆکەی تۆڵە سەرتاپای ژیانی داگیر کردووە. ستاربەک و هەندێک لە دەریاوانەکان مەترسیی ئەم گەشتە دەبینن، بەڵام دەسەڵاتی کاپتن و هەستی سەرکێشی کەشتی بەرەو پێش دەبەن. لە نێوان زریان، ڕاو و ژیانی ڕۆژانەی سەر دەریادا، ئیسماعیل خوی هاوڕێکان و هێزی نەناسراوی ئۆقیانووس تۆمار دەکات. ڕۆمان بەبێ پێشخستنی کۆتایی، خوێنەر لەگەڵ پرسیاری سنووری ئیرادە و هەوسدا دەهێڵێت.

موبی دیک چیرۆکی ملمـلانێی مرۆڤ و سروشتە، بەڵام لە هەمان کاتدا لێکۆڵینەوەیەکە لە دەسەڵاتی بیرۆکەی یەکلاگر. نەهەنگە سپییەکە بۆ هەر کەس مانایەکی جیاواز هەیە و بۆ ئەهەب دەبێتە هێمای هەموو ئەو هێزانەی ناتوانێت کۆنترۆڵیان بکات. هاوڕێیەتیی ئیسماعیل و کیکویگیش لە بەرامبەر ئەو توندوتیژییەدا هێزی ڕێز و هاوکاری پیشان دەدات.

بەشێکی سەرنجڕاکێش لە کتێب

من ناوم «ئیسماعیلە».
من مامۆستای قوتابخانەم.
جاروبار کە بێتاقەتی بەرۆکم پێ دەگرێت،
خۆم لە پۆلەکانم دەدزمەوە و تا کەنارەکانی دەریا ناوێستم.

بۆچی موبی دیک بخوێنینەوە؟

موبی دیک ئەو جۆرە چیرۆکەیە کە سەرکێشی و ڕووداو بە پرسیاری مرۆیی دەبەستێتەوە. خوێنەر تەنیا بەدوای ئەوەدا ناڕوات بزانێت دواتر چی ڕوودەدات؛ هەروەها دەبینێت ترس، ئارەزوو، دەسەڵات و هاوڕێیەتی چۆن بڕیارەکانی کەسایەتییەکان دەگۆڕن. زمان و ڕێکخستنی ئەم وەشانە بۆ گەنجان هەلی خوێندنەوەیەکی خێرا و ڕوون دەدات، بەڵام بابەتەکان بۆ خوێنەری گەورەش جێی بیرکردنەوەن.

یەکێک لە تایبەتمەندییە گرنگەکانی ئەم کتێبە ئەوەیە ژینگە تەنیا پاشبنەما نییە. شوێن، کات و بارودۆخ فشاری ڕاستەوخۆ لەسەر کەسایەتییەکان دروست دەکەن و هەڵبژاردەکانیان سنووردار یان فراوان دەکەن. بۆیە لەگەڵ پێشچوونی ڕووداوەکان، خوێنەر دەتوانێت هۆکاری کردارەکان بناسێت و لەسەر ئەوە گفتوگۆ بکات کە لە هەمان دۆخدا خۆی چی دەکرد. ئەم شێوازە کتێبەکە بۆ خوێندنەوەی تاکەکەسی و گفتوگۆی ناو پۆل یان خێزان گونجاو دەکات.

وەرگێڕانی شیما ئیبراهیمی ڕێگا دەدات خوێنەری کورد لە زمانی خۆیدا بە یەکێک لە چیرۆکە کلاسیکەکانی ئەدەبیاتی جیهان نزیک ببێتەوە. چاپی یەکەمی ساڵی ١٤٠١ لەلایەن چاپەمەنیی ڕێگاوە بڵاو کراوەتەوە و قەبارەی مامناوەند و بەرگی نەرمەکەی بۆ خوێندنەوە و هەڵگرتن گونجاوە. دەقەکە بە شێوەیەک ئامادە کراوە کە خوێنەری گەنج بتوانێت بە بێ ونبوون لە وردەکاریی زۆر، هێڵی سەرەکیی چیرۆک و گۆڕانکاریی کەسایەتییەکان بەدوادا بگرێت.

خوێندنەوەی ئەدەبیاتی کلاسیک تەنیا گەڕانەوە بۆ ڕابردوو نییە. ئەم چیرۆکانە پرسیارگەلێک دەورووژێنن کە هێشتا نوێن: متمانە چۆن دروست دەبێت؟ ئارەزوو لە چ کاتێکدا دەبێتە هەوس؟ دادپەروەری و تۆڵە چ جیاوازییەکیان هەیە؟ مرۆڤ لە دۆخی تەنگانەدا چۆن خۆی دەناسێت؟ وەڵامەکان هەمیشە یەکسان نین و هەر خوێنەرێک دەتوانێت بە ئەزموونی خۆی لێکیان بداتەوە. ئەمەش وای دەکات دووبارە خوێندنەوەی کتێب مانای نوێ بدۆزێتەوە.

بۆ ناسینی بەرهەمێکی دیکە لە هەمان کۆمەڵەی ڕۆمانە گەنجانە، دەتوانیت کتێبی کەڵپە سپی و کتێبی سێ چەکداریش ببینیت. کتێبی موبی دیک هەڵبژاردەیەکی باشە بۆ ئەو خوێنەرانەی حەزیان بە چیرۆکی کلاسیک، سەرکێشی و کەسایەتییە گۆڕاوەکانە و دەیانەوێت ئەم جیهانە لە وەرگێڕانێکی کوردی بخوێننەوە.