کتێبی سێ چەکدار

پوختەی کتێبی سێ چەکدار

کتێبی سێ چەکدار یەکێکە لە بەرهەمە ناسراوەکانی ئەلێکساندێر دوما و ئەم چاپە بە وەرگێڕانی شیما ئیبراهیمی لە چوارچێوەی پرۆژەی چاپەمەنیی ڕێگا بۆ گەنجان ئامادە کراوە. دارتانیانی گەنج بە خەونی بوون بە چەکداری پاشا، لە لادێوە بەرەو پاریس دەڕوات. گەیشتنەکەی بە شار بە هەڵە و ملمـلانێ دەست پێ دەکات، بەڵام زوو لەگەڵ سێ چەکداری ناودار ــ ئەتۆس، پۆرتۆس و ئارامیس ــ ئاشنا دەبێت. ئەوەی سەرەتا وەک کێبڕکێ دەردەکەوێت، دەبێتە هاوڕێیەتییەکی بەهێز لە ناو جیهانێکی پڕ لە پیلان و مەترسی.

چیرۆک و کەسایەتییەکانی سێ چەکدار

لە فەڕەنسای سەدەی حەڤدەهەمدا، کۆشک و دەسەڵات بە نهێنی و هاوپەیمانی ئاڵۆز بەڕێوە دەچن. کاردیناڵ ڕیشیلیۆ و میلیدی دە وینتەر لە ناو ئەم تۆڕەدا ڕۆڵی گرنگ دەگێڕن و دارتانیان و هاوڕێکانی ناچار دەبن بە خێرایی بڕیار بدەن. گەشت، دوئێل، نامەی نهێنی و پاراستنی شەرەف، چیرۆکەکە بەرەو پێش دەبەن. هەر چەکدارێک خوی تایبەتی خۆی هەیە، بەڵام کاتێ مەترسی دێت، دروشمی هاوبەشیان واتای ڕاستەقینەی خۆی دەردەخات.

ڕۆمان لەسەر هاوڕێیەتی، دڵسۆزی و نرخەکانی شەرەف وەستاوە. دارتانیان پڕ لە وزە و پەلەیە، ئەتۆس هێمن و رازدارە، پۆرتۆس حەزی بە شکۆیە و ئارامیس نێوان شمشێر و ژیانی ڕۆحی دابەش بووە. ئەم جیاوازییانە گرووپەکە خۆش و زیندوو دەکەن و نیشان دەدەن هاوپەیمانی بە یەکسانبوون دروست نابێت، بەڵکو بە متمانە و یارمەتیی لە کاتی پێویستدا.

بەشێکی سەرنجڕاکێش لە کتێب

ڕێکەوت خاکەلێوەی ١٦٢٥ بوو.
کوڕێکی شووش و قیتوقنج
بە جلکێکی لادێییانەوە،
ڕووەو شارە گەورەکەی پاریس دەڕۆیشت.

بۆچی سێ چەکدار بخوێنینەوە؟

سێ چەکدار ئەو جۆرە چیرۆکەیە کە سەرکێشی و ڕووداو بە پرسیاری مرۆیی دەبەستێتەوە. خوێنەر تەنیا بەدوای ئەوەدا ناڕوات بزانێت دواتر چی ڕوودەدات؛ هەروەها دەبینێت ترس، ئارەزوو، دەسەڵات و هاوڕێیەتی چۆن بڕیارەکانی کەسایەتییەکان دەگۆڕن. زمان و ڕێکخستنی ئەم وەشانە بۆ گەنجان هەلی خوێندنەوەیەکی خێرا و ڕوون دەدات، بەڵام بابەتەکان بۆ خوێنەری گەورەش جێی بیرکردنەوەن.

یەکێک لە تایبەتمەندییە گرنگەکانی ئەم کتێبە ئەوەیە ژینگە تەنیا پاشبنەما نییە. شوێن، کات و بارودۆخ فشاری ڕاستەوخۆ لەسەر کەسایەتییەکان دروست دەکەن و هەڵبژاردەکانیان سنووردار یان فراوان دەکەن. بۆیە لەگەڵ پێشچوونی ڕووداوەکان، خوێنەر دەتوانێت هۆکاری کردارەکان بناسێت و لەسەر ئەوە گفتوگۆ بکات کە لە هەمان دۆخدا خۆی چی دەکرد. ئەم شێوازە کتێبەکە بۆ خوێندنەوەی تاکەکەسی و گفتوگۆی ناو پۆل یان خێزان گونجاو دەکات.

وەرگێڕانی شیما ئیبراهیمی ڕێگا دەدات خوێنەری کورد لە زمانی خۆیدا بە یەکێک لە چیرۆکە کلاسیکەکانی ئەدەبیاتی جیهان نزیک ببێتەوە. چاپی یەکەمی ساڵی ١٤٠١ لەلایەن چاپەمەنیی ڕێگاوە بڵاو کراوەتەوە و قەبارەی مامناوەند و بەرگی نەرمەکەی بۆ خوێندنەوە و هەڵگرتن گونجاوە. دەقەکە بە شێوەیەک ئامادە کراوە کە خوێنەری گەنج بتوانێت بە بێ ونبوون لە وردەکاریی زۆر، هێڵی سەرەکیی چیرۆک و گۆڕانکاریی کەسایەتییەکان بەدوادا بگرێت.

خوێندنەوەی ئەدەبیاتی کلاسیک تەنیا گەڕانەوە بۆ ڕابردوو نییە. ئەم چیرۆکانە پرسیارگەلێک دەورووژێنن کە هێشتا نوێن: متمانە چۆن دروست دەبێت؟ ئارەزوو لە چ کاتێکدا دەبێتە هەوس؟ دادپەروەری و تۆڵە چ جیاوازییەکیان هەیە؟ مرۆڤ لە دۆخی تەنگانەدا چۆن خۆی دەناسێت؟ وەڵامەکان هەمیشە یەکسان نین و هەر خوێنەرێک دەتوانێت بە ئەزموونی خۆی لێکیان بداتەوە. ئەمەش وای دەکات دووبارە خوێندنەوەی کتێب مانای نوێ بدۆزێتەوە.

بۆ ناسینی بەرهەمێکی دیکە لە هەمان کۆمەڵەی ڕۆمانە گەنجانە، دەتوانیت کتێبی موبی دیک و کتێبی نیکۆلاس نیکڵبییش ببینیت. کتێبی سێ چەکدار هەڵبژاردەیەکی باشە بۆ ئەو خوێنەرانەی حەزیان بە چیرۆکی کلاسیک، سەرکێشی و کەسایەتییە گۆڕاوەکانە و دەیانەوێت ئەم جیهانە لە وەرگێڕانێکی کوردی بخوێننەوە.